TATENEN

Mısır tanrısı Tatenen bazen Tatjenen olarak yazılmıştır. Bereketli Nil taşkınından sonra çıkan sudan oluşan alüvyonu sembolize ederdi. Adının anlamı belirsizdir. “Yükselen dünya” ya da “yüce toprak” anlamlarına geldiği savunulur.

Genellikle tam bir insan olarak tasvir edilmiştir. Sakallı bir tanrıydı. İki uzun tüylü ve bükülmüş koçboynuzları giyen biri olarak tasvir edilmişti. Bazı zamanlar da kafası güneş diskiyle örtülmüştür. Onun yüzü ve bacakları bitki örtüsüyle bağlantılı bir tanrı olduğundan sıklıkla yeşile boyanmıştır. Berlin Müzesi’ndeki bir papirüste Tatenen için; “Modacı ve tüm tanrıları doğuran ana” olarak yazılıdır.

Kökeni tam olarak belli değildir. Başlangıçta Memfis’te bağımsız bir ilah olduğu düşünülmektedir. Ayrıca Orta Mısır yakınlarındaki modern Asyut’la da yakın ilişkileri olduğu görülmüştür. Memfis’te dünyanın derinliklerinin tanrısı olduğu görülmüştür. Minerallere ve bitkisel kaynaklara hükmetmiştir. Eski Krallık zamanında Ptah ile karışmış ve Mısır’ın başkentinin tanrısı olarak tezahür etmiştir. Bundan dolayı dünyanın yaratılmasına ilişkin onun da önemli bir rolü olduğunu biliyoruz. XXV. Hanedanlık (Nubya) zamanına ait Shabaka Taşı’nda bu yazmaktadır.

Mısırlıların yaratılış kavramı ile bağının nasıl olduğu konusunda kesinlik yoktur fakat bununla ilgili çeşitli teoriler ileri sürülmüştür. Bir teoride Memfis’te onun karşılığı vardır. Diğer teoriler der ki;

– Tatenen sulama projeleriyle, papirüs bataklığından Memfis’i ıslah etmiş ve buraları ekilebilir arazi yapmıştır.

– Taşkın su çekildikten sonra yıllık gelen sel sularıyla Memfis arazisi çok özel bir yer oldu.

– Tatenen Mısır’da kişiselleştirilmiş ve dünya tanrısı Geb’in bir yönü olmuştur.

Her ne olursa olsun yaratıcı tanrı Ptah Tatenen, tanrıların babası ünvanı almıştır. Ptah, Tatenen gibi tanrıların babalarından biridir.

Tatenen sıklıkla Ptah ile ilişkilendirilmiştir. Sonraları Cehennem Kitabı’nda ise Ra ile birleştirilmiştir.

Yeni Krallık zamanında çok önemli bir yere sahip oldu. Ölen kraliyet mensuplarına karşı koruyucu bir rol üstlendi. Yeraltına giden yolda kralları ve onların ailelerini korurdu. Örneğin Kraliçeler Vadisi’ndeki Amunhirkhopshef’in mezarında Teb’in batısında şimdiki modern Luksor’da babası Ramses III, Tatenen’e soruyor. Kayıt Kapıları, Tatenen’i cehennemin giriş alanında kişiselleştirir. Böylece sonrasında öleni koruduğuna inanılırdı. gece yolculuğunda güneşi yenilemek mümkün değildir. Ra Ayini’nde veya diğer yeraltı dünyası kitaplarında Tatenen, ölen kralın kişiselleştirilmiş hali olarak gösterilmiştir.