MONTHU

Savaş Tanrısı

Eski Mısır dininde Monthu şahin başlı savaş tanrısıdır. Mentu, Montu, Menthu, Ment, Month, Mont, Minuthi) olarak da anılmaktadır. Adının bir göçebe teriminden türediği düşünülmektedir. Öncelikli ibadet merkezleri; Hermonthis’teki Theban, Madu, Tuphium ve Karnak’tır.

Monthu’ya ilk önceleri Hermonthis’teki Theban kasabasında yerel bir güneş tanrısı olarak ibadet edilmişti. Güneşin yıkıcı ve zararlı bir gücü olduğu söylenirdi. XI. Hanedanlık zamanında Thebes’te ona ibadet yeri yapılmış ve “Thebes’in Lordu” sıfatı verilmişti. Thebes o zamanlarda krallık sarayı bölgesiydi ve Monthu, firavunla da birleşerek güçlü bir eyalet tanrısı oldu. Üç kral Monthu adını aldı “Montuhotep” gibi. Montuhotep I, I. Ara Dönem karmaşası zamanında Yukarı ve Aşağı Mısır’ı birleştiren önemli biriydi. Ancak XII. Hanedanlık zamanında eyalet tanrısı pozisyonu Amun tarafından alınmış ve Monthu güneşin öneminden dolayı bir savaş tanrısı olarak görülmüştü.

Bu teolojik değişim “Sinuhe’nin Hikayesi”nde kaydedilmişti. Başarılı bir savaştan sonra Monthu, kahraman övgüsü alır ve böylelikle “Thebes’in Lordu” olarak bilinir. XVIII. Hanedanlık’ın asker firavunları Monthu’dan yanaydı. Thutmosis III, Gebel Barkal Dikilitaşı’nda “savaştaki yiğit Monthu” olarak tanımlanmış ve Ramses II’de “İki Yaka’nın Monthu” sıfatı almış ve ömrü boyunca da bu sıfatı kullanmıştır. Bu krallar çoğunlukla “kuvvetli boğa”olarak Monthu’dan aldıkları güçle tanrı gibi olmuşlardır ve Buchis Boğa Kültü ile ilişkilendirilmişlerdir. Ayrıca Monthu, Medamud’da bilinmeyen bir boğa kültüyle de ilişkilendirilmiştir.

Monthu mutlu bir ailenin koruyucusu olarak da düşünülmüştü. Ailelerin bağlılıkla yaşamaları için yardımları evlilik belgelerinde bulunmaktadır. Aldatma “Monthu’nun Nefreti” olarak tanımlanmıştı ve kesinlikle hoş karşılamazdı. Yeraltına yapılan gece yolculuklarında Ra’yı koruyan tanrılardan birisiydi ve kaosun yılanı Apep ile mücadele ederdi.

Monthu sıklıkla başında bir şahin, iki uzun tüy, güneş diski ve çift başlı kobra ile resmedilmiş bir adam şeklindeydi. Bu şekliyle Amun’a benzerdi. Genellikle silahlı fakat değişik silahlara sahip biriydi. Çünkü boğa kültlerine yaptığı bağlantılardan dolayı bazen de boğa kafası şeklinde de tasvir edilmişti.

Monthu bazen de güneş tanrısı Ra ile de ilişkilendirilmişti. Sıklıkla da Monthu-Ra olarak görünürdü. Atum’la da birleşmiş hatta Seth ile de ilişkilendirilmiştir. Yunanlılar Monthu’yu, Yunan savaş tanrısı Ares ile eşdeğer tutarlar.

Monthu; Tjenenet, Iunyt, Rettawy ile evlenmişti. Bazı kaynaklarda Monthu ve Rettawy’nin oğlu olduğu ve bunun Horus olduğu söylenmektedir. Amun ulusal bir tanrıyken, o ve karısı Mut Monthu’nun eşi gibi tanımlanmıştı.